Kommune Kujalleq - Kommuneplan 2011-2022
Postboks 514  3920 Qaqortoq  Grønland  Telefon: +299 704 100  www.kujalleq.gl  arealadm@kujalleq.gl
Takorluukkat aaqqissuussaanerullu ilusissaaAnguniakkat Illoqarfiit NunaqarfiilluAsimi nunaUani nunaminertamik qinnuteqarsinnaavutitIlloqarfiit NunaqarfiilluTusarniaanermi pilersaarusiat nutaat

Narsarsuaq


Narsarsuaq inissisimavoq Tunulliarfiup qinngorpasissuata ilaani Narsamiit 40 km missaanik ungasitsigisumi.

Peqqaataanik Narsarsuaq Amerikamiut mittarfeqarfigaat, ”Bluie West 1”, sorsunnersuarmi kingullermi sananeqarsimasoq. 1958-mi Amerikamiut mittarfeqarfik qimappaat, tamatuma kingorna mittarfeqarfik illorsuillu ilaat danskit naalagaaffiannut tunniunneqarput kingusinnerusukkullu Mittarfeqarfinnut tunniunneqarlutik. 1978-miit ulloq manna tikillugu Narsarsuaq annertuumik pitsanngorsarneqarpoq Atlantiku qulaallugu timmisartunut mittarfinngortinneqarluni Kujataanullu angallanermut qitiusunngortinneqarluni. Nunaqarfik inuiqatigiinnguatut ingerlanneqarpoq niuertarfilik, atuarfilik, meeqqerivilik, vandrerhjemmilik, politiilik allakkerivilillu.

 

Inuit inissiallu

Inuit amerlassusiat ukiuni kingullerni 10-20-ni allanngujuitsungajaasimavoq 150-180-sillu akornanniisimalluni. 1.1.2011-mi 152-nik inoqarpoq. Inuilli amerlassusiat ukiup ingerlanerani allanngorartorujussuusarpoq, aasaanerani takornariaqartillugu innuttaasut amerlanerusaramik.

Narsarsuarmi illut amerlanersaat Namminersorlutik Oqartussanit pigineqarput imaluunniit Danmarks Meteorologisk Institutimit (Danmarkip silasiorfeqarfia). Illut ikittuinnaat Kommune Kujalliup namminersortulluunniit pigisaraat. Maanna inissiaatigineqartut agguataarsimapput inissiarsuarnut tallimanut katillugit 98-nik inissiartallit. Taakku sanitigut ilaqutariinnut ataasiakkaanut illut quliupput affarleriiaallu pingasuullutik. Illu ataaseq sanallugu aallartinneqarsimavoq, inerneqarsimananili.

Ullumikkut Narsarsuarmi suliat eqqarsaatigalugit – Atlantiku qulaallugu mittarfeqarfilik tassungalu atasunik suliffeqarfilik – inissianik pisariaqartitsineq naammattutut nalilerneqarpoq. Suliassanilli allanik takkuttoqassagaluarpat – inissianik pisariaqartitsisoqalissaaq. Nunaminertat inissiarsualiorfissat ilaqutariinnullu illuliorfissat toqqarneqarsimapput, taakkulu inissianik 80-100-nik amerlassusilinnik pisariaqartitsinermut naammapput.

 

Inuussutissarsiorneq

Narsarsuarmi inuussutissarsiorneq annerusumik tunngaveqarpoq mittarfiup ingerlanneqarneranik tassungalu atasunik kiffartuussivinnik, ilanngullugu akunnittarfik. Narsarsuup siunissaa soorunami aalajangerneqassaaq siunissami mittarfiup qanoq pineqarnissaa tunngavigalugu.

Tassunga tunngatillugu kissaatigineqarpoq suleqatigiissitaliortoqassasoq, taakkulu misissuvaat tamaani siunissami inuussutissarsiornikkut periarfissat suusinnaanersut.

 Narsarsuarmi inuussutissarsiutinik siuarsaanissamut periarfissarpassuaqarpoq, aallaqqaataasumik takornariaqarnermut attuumassutilinnik. Akunnittarfiup saniatigut vandrerhjemmeqarpoq, takornariartitsisartut annerusut marluupput, cafe kiisalu umiarsualivik angalaarutinik angallaterpassualik. Takornariartitsisoqartarpoq Narsarsuup eqqaani tamarmi: iigartartup eqqaani, Qassiarsummi, Igalikumi kiisalu kommunimi illoqarfinni annerusuni.

Narsarsuup ilisarnaatigaa qangaanerusoq Amerikamiut sakkutooqarfiusimanini. Napparsivitoqqap qoorua angalaatsiarfigissallugu nuannarineqaqqaaq, Bluie West One peqatigalugu Amerikamiut oqaluttuarisaaneranik takutitsisuugami. Aammattaaq Narsarsuup eqqaa – takornariaqarnerup saniatigut - ilimagineqarpoq naatitanik naatitsinissamut nunalerinermillu tunisassianik tunisassiornissamut soorlu igutsaap tungusunnitsuutaanik - periarfissagissaartutut.

Ukiut kingulliit ingerlanerini Narsarsuup ineriartornissamut periarfissai nutaat taaneqartarsimapput. Aammattaaq taaneqarsimavoq erngup nukinganik piukkunnaat Motzfeldtip tasianeersoq, taannalu suliffeqarfiit innaallagissamik pisariaqartitsilluartut iluaqutigisinnaavaat. Isumassarsiaq tassunga atatillugu taaneqassaaq qarasaasianut attaveqarfik. Aammattaaq aatsitassarsiornermi pilersaarutit annertuut Kujataani aallartisarneqartut suliassaqarfinnik atortorissaarutinillu pilersitsisinnaapput Narsarsuarmut attuumassutilinnik.

 

Pisortat suliffeqarfii sunngiffillu

Meeqqeriveqarpoq atuarfitoqqami meeqqanut 25-nik missaanik amerlatigisunut inissalimmik. Kissaatigineqarpoq meeqqeriviup pitsaanerusumik illutaqalernissaa nutaamillu sanaartornissaq eqqarsaatigineqarpoq.

Nutaangajammik nunaqarfik atuarfeqarpoq 2001-meersumik, atuartinneqarsinnaapput atuartut 1-9. klassineersut. Atuartunut 20-t missaaniittunut inissaqarpoq.

Utoqqarnut inissiat marluk sananeqarsimapput, 2011-mi inigineqanngitsut. Taakku saniatigut utoqqarnut inissianik pisariaqartitsisoqarunanngilaq.

Kiisalu ”Klubben” nunaqarfimmi katerisimaartarfiit pingaaruteqarnersaraat. Mittarfeqarfimmi sulisunit ingerlanneqarpoq, kisiannili nunaqarfimmiunut tamanut sammititanik aaqqissuisoqartaqaaq. 2011-mi arsaattartut klubbeqarput, taakku arsaattarfigivaat nunaminertaq Akunnittarfiup atinnguaniittoq.

 

Klik Her For At Se Tekniske Og Service Huse


Avatangiisit pilersuinerlu

Narsarsuaq pilersuinermut atortorissaartuuvoq, illut tamarmik imermut eqqakkamut kuuffeqarput, ukioq kaajallallugu imeqarput innaallagissamullu aqquteqarlutik. Imeq eqqagaq kangerlummut toqqaannartumik kuutinneqartarpoq, avatangiisinut akornutaanera paasineqarsimanngilaq.

Eqqaaviit eqqagassallu allat katersorneqartarput sapaatit akunnera ataasiartumik eqqaavissuarmullu ilioqqarneqartarlutik. Tassani eqqakkat ikuallanneqartarput matoorunneqartarlutillu (ikuallaaveqanngila?)

Pilersuinermik suliffeqarfiit tamarmik Namminersorlutik Oqartussanit pigineqarput mittarfeqarfimmiillu ingerlanneqarlutik. Imermik, kiammik innaallagissamillu pilersuiviit naammaginartumik pilersuisinnaapput, naatsorsuutigineqanngilarlu piffissap pilersaarusiorfiusup ingerlanerani annertusarneqarnissaat.

 

Eriagisassat nalillit

Qanganitsanut eqqaassutissaqarpoq Thulekulturimeersunik, qallunaatsiaaneersunik kiisalu 1600-1700-kkunneersunik eqqissisimatitaasunik.

Aammattaaq nammineq piumassuseq aqqutigalugu katersugaasivik B-13-mi ammarneqarsimavoq. Katersugaasivimmi takuneqarsinnaapput Amerikamiut sakkutooqarfiata oqaluttuarisaanera 1941-miit kiisalu oqaluttuarisaaneq ulloq manna tikillugu. Aammattaaq saqqummersitaapput Kujataani qallunaatsiaat nalaaneersut savaateqarnermillu inuussutissarsiorneq. B-13 Amerikamiut nalaaneersut barakkit qisummik sanaat sinneruttut ilagaat, taamaattumillu kommunimut pilersaarummi eqqissimatitassatut toqqarneqarsimavoq.

 

Narsarsuup ineriartornissaanut periusissaq

Narsarsuup siunissaa Atlantiku qulaallugu timmisartunut mittarfiup ataannarnissaanut attuumassutilerujussuuvoq. Mittarfik qulakkeerneqassappat nunaqarfik ineriartornissamut periarfissagissaartorujussuuvoq.

 

Takornariaqarnermik inuussutissarsiornerup ineriartortuaannarnissaa aamma attuumassutilerujussuuvoq mittarfeqartuaannarnissaanut. Takornarissanut tamanut Kujataanut isaaffittut Narsarsuaq periarfissaqarpoq takornariagassaqqissunik toqqaannartumik takornarissanut neqerooruteqarnissamut. Akunnittarfik vandrerhjemmilu pitsaasoq pigineqareerput; kisiannili illuaqqani tupernilu unnuisarnissat annertusarneqarsinnaapput kommunimut pilersaarutip matuma iluani.

 

Siunissaq ungasinnerusoq isigalugu Motzfeldtip Tasianit erngup nukinganik pissamaat aamma tunngaviusinnaavoq suliffeqarfinnut nukimmik annertuumik pisariaqartitsisunut, soorlu Narsarsuarmi qarasaasiakkut attaveqaatinut il.il. Aammattaaq Narsarsuaq mittarfeqarnermigut umiarsualiveqarnermigullu Kujataani aatsitassarsiulerfissanut aammalu avataani uuliasiortunut aallaaviulluarsinnaavoq..

 

Kiisalu Narsarsuaq nunaminertaqarluarpoq manissunik sanaartorfissaqqissunillu, taamaalilluni siunissami inissiassanut, kiffartuussivinnut aamma suliffeqarfinnut inuussutissarsiuteqarfiusunut naammattunik inissaqarluarpoq.


>